Kijk verder dan het gedrag

Ik, Shaif Alidjan, ben begeleider binnen de Specialistische Jeugdzorg in het Speciaal Onderwijs bij Cordaan Jeugd en ondersteun kinderen en jongeren op sociaal-emotioneel en gedragsmatig gebied. Daarbij heb ik ook te maken met kinderen die opgroeien met gescheiden ouders of betrokken zijn bij een complexe scheidingssituatie (vechtscheiding).

๐—ž๐—ถ๐—ท๐—ธ ๐˜ƒ๐—ฒ๐—ฟ๐—ฑ๐—ฒ๐—ฟ ๐—ฑ๐—ฎ๐—ป ๐—ต๐—ฒ๐˜ ๐—ด๐—ฒ๐—ฑ๐—ฟ๐—ฎ๐—ด: ๐—ช๐—ฎ๐˜ ๐—ฑ๐—ผ๐—ฒ๐˜ ๐—ฒ๐—ฒ๐—ป ๐˜€๐—ฐ๐—ต๐—ฒ๐—ถ๐—ฑ๐—ถ๐—ป๐—ด ๐—บ๐—ฒ๐˜ ๐—ฒ๐—ฒ๐—ป ๐—ธ๐—ถ๐—ป๐—ฑ?
โ€œKinderen zijn veerkrachtig, die komen er wel overheen.โ€
Een uitspraak die we regelmatig horen wanneer ouders uit elkaar gaan. En natuurlijk kunnen kinderen veerkrachtig zijn. Maar betekent dat ook dat een scheiding voor ieder kind gemakkelijk is? Een scheiding brengt vaak veel veranderingen met zich mee. Ouders gaan ieder hun eigen weg, er ontstaan nieuwe afspraken en soms verandert ook de vertrouwde leefomgeving van een kind. Voor volwassenen kan een scheiding een bewuste beslissing zijn. Voor een kind is het vaak een situatie waar het geen invloed op heeft, maar waar het wel de gevolgen van ervaart. En juist daar mogen we als volwassenen wat vaker bij stilstaan.

๐—ช๐—ฎ๐˜ ๐—ฑ๐—ผ๐—ฒ๐˜ ๐—ฒ๐—ฒ๐—ป ๐˜€๐—ฐ๐—ต๐—ฒ๐—ถ๐—ฑ๐—ถ๐—ป๐—ด ๐—บ๐—ฒ๐˜ ๐—ฒ๐—ฒ๐—ป ๐—ธ๐—ถ๐—ป๐—ฑ?
Niet ieder kind reageert op dezelfde manier. Het ene kind stelt veel vragen, terwijl het andere juist stil wordt. Sommige kinderen lijken zich gemakkelijk aan te passen, terwijl anderen hun gevoelens laten zien in hun gedrag.

Denk bijvoorbeeld aan:
โ€ข Een kind dat ineens vaker boos wordt.
โ€ข Een jongere die zich terugtrekt en minder vertelt.
โ€ข Een kind dat slechter slaapt of moeite heeft met concentreren op school.
โ€ข Een jongere die zich verantwoordelijk voelt voor het verdriet van een ouder.
โ€ข Of een kind dat voortdurend probeert het iedereen naar de zin te maken.

Als volwassenen kunnen we dit gedrag soms uitleggen als lastig, opstandig of aandachtvragend. Maar wat als we eerst proberen te begrijpen wat erachter zit? Misschien is er verdriet. Misschien is er onzekerheid over de toekomst. Misschien mist een kind de dagelijkse aanwezigheid van รฉรฉn van de ouders. Misschien voelt een kind zich schuldig en vraagt het zich af of het iets anders had kunnen doen. Of misschien heeft een kind het gevoel dat het moet kiezen tussen twee ouders van wie het allebei houdt.

๐——๐—ฒ ๐—น๐—ผ๐˜†๐—ฎ๐—น๐—ถ๐˜๐—ฒ๐—ถ๐˜ ๐˜ƒ๐—ฎ๐—ป ๐—ฒ๐—ฒ๐—ป ๐—ธ๐—ถ๐—ป๐—ฑ
Een aspect dat bij scheidingen bijzondere aandacht verdient, is de loyaliteit van kinderen. Een kind kan van beide ouders houden, ook wanneer ouders onderling conflicten hebben. Toch kan een kind het gevoel krijgen dat het partij moet kiezen. Soms gebeurt dat heel bewust, maar soms ook zonder dat ouders zich daarvan realiseren. Een negatieve opmerking over de andere ouder, het doorgeven van boodschappen of het moeten kiezen waar je het liefst bent: voor een kind kunnen dit situaties zijn die spanning en innerlijke verdeeldheid veroorzaken. Een kind hoeft niet te kiezen tussen twee ouders. Het mag van allebei houden.

๐—ช๐—ฎ๐˜ ๐—ต๐—ฒ๐—ฏ๐—ฏ๐—ฒ๐—ป ๐—ธ๐—ถ๐—ป๐—ฑ๐—ฒ๐—ฟ๐—ฒ๐—ป ๐—ผ๐—ฝ ๐˜‡๐—ผ’๐—ป ๐—บ๐—ผ๐—บ๐—ฒ๐—ป๐˜ ๐—ป๐—ผ๐—ฑ๐—ถ๐—ด?
Misschien niet altijd een oplossing of een uitgebreid gesprek. Soms hebben ze vooral behoefte aan duidelijkheid, rust, voorspelbaarheid en de ruimte om hun gevoelens te uiten. Aan volwassenen die luisteren zonder direct te oordelen. Aan ouders die hun eigen conflicten niet bij het kind neerleggen. En aan de zekerheid dat de scheiding niet de liefde voor hun kind verandert. Dat betekent niet dat ieder kind op dezelfde manier reageert of dezelfde ondersteuning nodig heeft.

Ieder kind heeft een eigen beleving en vraagt om een eigen benadering. Daarom is het belangrijk om niet alleen te kijken naar wat een kind laat zien, maar ook naar wat het mogelijk probeert duidelijk te maken. Misschien is de belangrijkste vraag niet:

โ€œ๐—ช๐—ฎ๐—ฎ๐—ฟ๐—ผ๐—บ ๐—ฑ๐—ผ๐—ฒ๐˜ ๐—บ๐—ถ๐—ท๐—ป ๐—ธ๐—ถ๐—ป๐—ฑ ๐—ถ๐—ป๐—ฒ๐—ฒ๐—ป๐˜€ ๐˜‡๐—ผ ๐—บ๐—ผ๐—ฒ๐—ถ๐—น๐—ถ๐—ท๐—ธ?โ€

Maar:
โ€œ๐—ช๐—ฎ๐˜ ๐—ฏ๐—ฒ๐˜๐—ฒ๐—ธ๐—ฒ๐—ป๐˜ ๐—ฑ๐—ฒ๐˜‡๐—ฒ ๐˜ƒ๐—ฒ๐—ฟ๐—ฎ๐—ป๐—ฑ๐—ฒ๐—ฟ๐—ถ๐—ป๐—ด ๐˜ƒ๐—ผ๐—ผ๐—ฟ ๐—บ๐—ถ๐—ท๐—ป ๐—ธ๐—ถ๐—ป๐—ฑ ๐—ฒ๐—ป ๐˜„๐—ฎ๐˜ ๐—ต๐—ฒ๐—ฒ๐—ณ๐˜ ๐—ต๐—ฒ๐˜ ๐—ผ๐—ฝ ๐—ฑ๐—ถ๐˜ ๐—บ๐—ผ๐—บ๐—ฒ๐—ป๐˜ ๐—ป๐—ผ๐—ฑ๐—ถ๐—ด?โ€

Want een scheiding is misschien een beslissing van volwassenen, maar de gevolgen raken ook de leefwereld van kinderen. En juist daarom verdienen hun gevoelens, ervaringen en behoeften een plek.

๐—ž๐—ถ๐—ท๐—ธ ๐˜ƒ๐—ฒ๐—ฟ๐—ฑ๐—ฒ๐—ฟ ๐—ฑ๐—ฎ๐—ป ๐—ต๐—ฒ๐˜ ๐—ด๐—ฒ๐—ฑ๐—ฟ๐—ฎ๐—ด. ๐—ž๐—ถ๐—ท๐—ธ ๐—ป๐—ฎ๐—ฎ๐—ฟ ๐—ต๐—ฒ๐˜ ๐—ธ๐—ถ๐—ป๐—ฑ ๐—ฑ๐—ฎ๐˜ ๐—บ๐—ฒ๐˜ ๐—ฑ๐—ฒ ๐˜ƒ๐—ฒ๐—ฟ๐—ฎ๐—ป๐—ฑ๐—ฒ๐—ฟ๐—ถ๐—ป๐—ด ๐—บ๐—ฒ๐—ฒ๐—น๐—ฒ๐—ฒ๐—ณ๐˜.